Zo werkt het
Zo werkt een warmtepomp
Een apparaat dat zelfs op een koude winterdag warmte uit de buitenlucht haalt en daarmee je huis verwarmt. Het klinkt misschien vreemd, maar dat is precies wat een warmtepomp doet. Hoe werkt dat eigenlijk? En wanneer werkt het goed in jouw woning?
Warmte maken zonder vuur
Een cv-ketel doet iets wat heel lang logisch was: aardgas verbranden om water warm te maken.
Een warmtepomp pakt het anders aan. Hij maakt de warmte niet zelf, maar verplaatst warmte die al aanwezig is. Die warmte kan bijvoorbeeld uit de buitenlucht of bodem komen. Met elektriciteit brengt de warmtepomp deze warmte vervolgens naar een temperatuur waarmee je de woning kunt verwarmen. Eigenlijk kennen we die techniek al heel lang.
Denk maar aan je koelkast. Een koelkast haalt warmte uit de binnenkant en geeft die aan de achterkant af. Een warmtepomp doet ongeveer hetzelfde, maar dan andersom: hij haalt warmte van buiten en brengt die naar binnen. En dat brengt ons meteen bij de belangrijkste vraag:
Hoe werkt een warmtepomp precies?
1. Warmte uit buitenlucht halen
Een lucht-waterwarmtepomp heeft meestal een buitenunit. Die haalt warmte uit de buitenlucht, ook als het buiten koud is. Er zit dan nog steeds energie in de lucht die de warmtepomp kan benutten. Er bestaan overigens ook warmtepompen die hun warmte niet uit de lucht halen, maar bijvoorbeeld uit de bodem of het grondwater.
2. De warmtepomp maakt die warmte bruikbaar
De temperatuur van de buitenlucht is natuurlijk niet hoog genoeg om rechtstreeks je woonkamer mee te verwarmen. Daar komt de slimme techniek van de warmtepomp om de hoek kijken.
Met behulp van een koudemiddel en compressor wordt de opgenomen warmte naar een hoger temperatuurniveau gebracht. Daarvoor gebruikt het systeem elektriciteit en hier zit het grote verschil met een gewone elektrische kachel. Een elektrische kachel maakt van 1 kWh elektriciteit ongeveer 1 kWh warmte. Een warmtepomp kan met 1 kWh elektriciteit grofweg 3 tot 5 kWh warmte leveren, doordat hij het grootste deel van de warmte uit zijn omgeving haalt. Dat is eigenlijk de truc achter de warmtepomp.3. De warmte gaat je huis in als verwarming
De opgewekte warmte wordt vervolgens afgegeven aan het verwarmingssysteem van je woning. Hier wordt het interessant, een warmtepomp werkt namelijk het prettigst wanneer hij je huis met relatief lage watertemperaturen kan verwarmen.
Daarom zie je hem vaak gecombineerd met:
- vloerverwarming;
- wandverwarming;
- lage-temperatuurradiatoren;
- of bestaande radiatoren die groot genoeg zijn om bij een lagere temperatuur voldoende warmte af te geven.
Een goed geïsoleerde woning houdt die warmte vervolgens veel beter vast.
4. En bij voldoende capaciteit verwamt het ook je douche
De capaciteit hangt van verschillende elementen af en ook van het verschil in warmtepompen.
Hybride warmtepomp
Een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel. De warmtepomp verzorgt een groot deel van het jaar de verwarming van je woning. Wanneer veel warmte nodig is, kan de cv-ketel bijspringen. De cv-ketel zorgt bij zo’n systeem doorgaans ook voor het warme water voor douche en keuken.
Volledig elektrische warmtepomp
Een all-electric warmtepomp vervangt de cv-ketel helemaal. Deze verwarmt je woning én je warme tapwater. Daarvoor heeft zo’n systeem meestal een voorraadvat voor warm water.
Hybride of volledig elektrisch?
Dat is waarschijnlijk één van de belangrijkste keuzes.
Hybride
Past vaak bij een woning die nog niet helemaal klaar is om volledig elektrisch verwarmd te worden. Je gebruikt aanzienlijk minder gas, maar behoudt de cv-ketel. Volgens Milieu Centraal kan een hybride warmtepomp het aardgasverbruik voor verwarming met ongeveer 60 tot 70 procent verminderen.
All-electric
Kan interessant zijn wanneer je woning redelijk tot goed geïsoleerd is en je warmteafgiftesysteem geschikt is voor verwarming op een lagere temperatuur. Je hebt dan voor verwarming en warm tapwater geen cv-ketel meer nodig.
Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp?
1. Isolatie
Hoe goed zijn dak, gevel, vloer en ramen geïsoleerd? Vooral bij volledig elektrisch verwarmen is goede isolatie belangrijk.
2. Verwarming
Heb je vloerverwarming of kunnen je bestaande radiatoren de woning ook met een lagere aanvoertemperatuur comfortabel warm krijgen?
3. Ruimte
Waar komt de installatie? Bij een lucht-waterwarmtepomp moet je onder andere rekening houden met een buitenunit. Bij een volledig elektrische installatie heb je binnen bovendien ruimte nodig voor de installatie en het warme-water-voorraadvat.
4. Geluid
Een buitenunit maakt geluid, maar geeft geen overlast. Op de erfgrens geldt ’s nachts een norm van maximaal 40 dB, vergelijkbaar met zacht geluid in een rustige omgeving. Er is geen vaste minimale afstand tot de buren. Ook bij een tussenwoning kan een buitenunit dus prima geplaatst worden. Een goede positie en installatie maken daarbij het verschil.
Wist je dat?
Een warmtepomp liever rustig doorwerkt dan steeds hard aan- en uitschakelt?
Waar we gewend zijn de cv ’s nachts flink lager te zetten, werkt een warmtepomp vaak efficiënter wanneer de woning vrij gelijkmatig op temperatuur blijft.
Een bodemwarmtepomp in de zomer ook kan helpen met koelen?
Een systeem met bodembron kan de relatief koele bodem gebruiken om de woning energiezuinig te koelen.
Je niet per se zonnepanelen nodig hebt voor een warmtepomp?
Een warmtepomp werkt gewoon op elektriciteit uit het net. Zonnepanelen kunnen natuurlijk wel helpen een deel van het stroomverbruik zelf op te wekken.
Wanneer is een warmtepomp een slimme keuze?
Een warmtepomp is vooral interessant wanneer woning, installatie en gebruik bij elkaar passen. Wil je bijvoorbeeld van het gas af begin dan niet bij de warmtepomp, maar begin bij je woning. Laat eerst kijken naar isolatie, warmteverlies, radiatoren of vloerverwarming, beschikbare ruimte en je warmwatergebruik. Pas daarna weet je welke stappen je kunt nemen en welke warmtepomp mogelijk interessant is.
Veelgestelde vragen
Werkt een warmtepomp ook als het vriest?
Ja. Een lucht-waterwarmtepomp kan ook bij temperaturen onder nul warmte uit de buitenlucht halen. Het rendement wordt bij lagere buitentemperaturen wel lager.
Moet ik vloerverwarming hebben?
Nee. Ook geschikte radiatoren of convectoren kunnen met een warmtepomp werken. Belangrijk is dat ze bij een relatief lage watertemperatuur voldoende warmte aan de woning kunnen afgeven.
Kan een warmtepomp mijn cv-ketel helemaal vervangen?
Een volledig elektrische warmtepomp wel. Een hybride warmtepomp werkt juist samen met de cv-ketel.
Heb ik zonnepanelen nodig?
Nee. Een warmtepomp heeft elektriciteit nodig, maar die hoeft niet afkomstig te zijn van eigen zonnepanelen.
Is iedere woning geschikt?
Ja in principe wel, maar bekijk de woning goed om een juiste keuze te maken. Vooral bij een volledig elektrische warmtepomp zijn de isolatie en het warmteafgiftesysteem belangrijk. Bij een minder goed geïsoleerde woning kan een hybride oplossing een tussenstap zijn.
Ontdek meer op Bouwplan
Vraag van de week
Hoe vang ik regenwater op en wat is slim voor mijn tuin?
Na een lange droge periode zijn we dolblij als het eindelijk regent, maar nog geen maand later mopperen we omdat
Zo werkt het
Huis bezichtigen? Kijk verder dan de eerste indruk
Een lichte woonkamer, een fijne keuken of een tuin waar je jezelf al ziet zitten: bij een bezichtiging merk je
Hoe werkt balansventilatie?
Zodra het buiten kouder wordt, blijven ramen en deuren vaker dicht. Logisch, want je wilt de warmte binnenhouden. Maar ondertussenZo werkt een warmtepomp
Een apparaat dat zelfs op een koude winterdag warmte uit de buitenlucht haalt en daarmee je huis verwarmt. Het klinkt
De woning van morgen
Kan wonen in hout bijdragen aan je gezondheid?
Bij houtbouw denken we al snel aan duurzaamheid. Hout slaat CO₂ op, is hernieuwbaar en kan een alternatief vormen voor
Blunders in de bouw
Alles strak gestuct… en dan alsnog een los snoer naar je tv
“Je hebt maanden nagedacht over de perfecte vloer, de juiste kleur op de muur en een prachtige cinewall. Maar zodra
