Zo werkt het
Hoe werkt balansventilatie?
Zodra het buiten kouder wordt, blijven ramen en deuren vaker dicht. Logisch, want je wilt de warmte binnenhouden. Maar ondertussen produceren we in huis voortdurend vocht en vervuilen we zelf de binnenlucht. We koken, douchen, slapen, drogen was en ademen de hele dag door.
Goede isolatie houdt warmte binnen, maar maakt een woning ook steeds luchtdichter. Daarom hoort bij energiezuinig bouwen en verbouwen ook een goed ventilatieplan. Balansventilatie voert gebruikte lucht af en brengt verse buitenlucht naar binnen, zonder daarbij onnodig veel warmte te verliezen.
Wat is balansventilatie?
Bij balansventilatie wordt ongeveer evenveel lucht aangevoerd als afgevoerd. Vandaar de naam: de luchtstromen zijn met elkaar in balans. Verse buitenlucht wordt naar de woonkamer en slaapkamers gebracht. Tegelijkertijd wordt gebruikte en vochtige lucht afgezogen uit ruimtes zoals de keuken, badkamer en het toilet. Dat gebeurt via een netwerk van kanalen en ventielen. Anders dan bij natuurlijke ventilatie ben je dus niet afhankelijk van wind, kieren of een open raam. Het systeem zorgt continu voor luchtverversing.
Veel balansventilatiesystemen hebben een warmteterugwinunit, meestal afgekort tot WTW. Daarin stromen de warme binnenlucht en de koude buitenlucht langs elkaar heen. De luchtstromen mengen niet, maar de warmte wordt wel overgedragen. De afgevoerde lucht verwarmt de verse buitenlucht alvast voordat deze de woning binnenkomt. Daardoor hoeft de verwarming minder hard te werken en voelt de binnenkomende lucht minder koud aan.De gebruikte lucht verdwijnt naar buiten. De warmte blijft voor een belangrijk deel in huis.
Wat gebeurt er in vier stappen?
1. Verse lucht komt binnen
Buitenlucht wordt aangezogen en eerst door een filter geleid. Dit filter houdt onder meer stof en ander vuil tegen.
2. De buitenlucht wordt voorverwarmd
In de warmtewisselaar neemt de koude buitenlucht warmte over van de lucht die uit de woning wordt afgevoerd.
3. Verse lucht stroomt naar de leefruimtes
Via ventielen komt de verse lucht terecht in de woonkamer, slaapkamers en eventuele werkkamers.
4. Gebruikte lucht wordt afgevoerd
Lucht uit de keuken, badkamer en het toilet wordt afgezogen en naar buiten gebracht. Zo ontstaat een constante luchtstroom door de woning.
Onderhoud maakt het verschil
Balansventilatie heeft filters die de aangevoerde buitenlucht schoonhouden. Wanneer deze filters vol raken, moet het systeem harder werken en stroomt er minder lucht door de woning.
Controleer en vervang de filters daarom volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Ook ventielen en luchtkanalen hebben periodiek aandacht nodig. Verander de stand van de ventielen niet op eigen houtje: ze zijn meestal afgestemd op de hoeveelheid lucht die iedere ruimte nodig heeft.
Goed onderhoud draagt bij aan frisse lucht, een lager energiegebruik en minder geluid.
Veelgemaakte fouten
Het systeem uitzetten om energie te besparen
Hiermee stopt de noodzakelijke luchtverversing. Vocht en vervuilde lucht kunnen zich vervolgens ophopen. Balansventilatie is juist ontworpen om continu en energiezuinig te werken.
De afzuigkap verkeerd aansluiten
Een afzuigkap kan niet zomaar op ieder ventilatiesysteem worden aangesloten. Vet en kookdampen kunnen de kanalen en de WTW-unit vervuilen als het systeem hier niet voor is ontworpen.
Veranderingen in de woning niet meenemen
Een aanbouw, extra slaapkamer of nieuwe kamerindeling verandert de ventilatiebehoefte. Laat daarom controleren of de bestaande luchtverdeling nog bij de woning past.
De luchtstroom blokkeren
Gordijnen, hoge kasten of andere meubels kunnen de toevoer en afvoer van lucht hinderen. Houd daarom voldoende ruimte rondom de ventielen vrij.
Denken dat een airco ook ventileert
Een airco koelt of verwarmt meestal de aanwezige binnenlucht, maar brengt niet automatisch verse buitenlucht naar binnen. Lucht verplaatsen is iets anders dan ventileren.
Wist je dat…
…isoleren en ventileren bij elkaar horen?
Hoe beter naden en kieren worden afgesloten, hoe belangrijker een gecontroleerde aanvoer en afvoer van lucht wordt.
…je ramen nog steeds gewoon mag openen?
Balansventilatie betekent niet dat ramen dicht móéten blijven. Even luchten kan prettig zijn, maar is geen vervanging voor de continue werking van het systeem. Ventileren is namelijk geen luchten.
Ventileren gebeurt voortdurend. De hele dag en het hele jaar door wordt een beperkte hoeveelheid lucht ververst.
Luchten doe je tijdelijk, bijvoorbeeld door na het koken, douchen of een feestje ramen en deuren tegen elkaar open te zetten. Daarmee ververs je in korte tijd veel lucht. Na ongeveer tien tot vijftien minuten is het grootste effect meestal bereikt.
Een raam af en toe openzetten is dus geen vervanging voor goede ventilatie. Zodra het raam weer dichtgaat, stopt de luchtverversing namelijk grotendeels.
Veel WTW-units een zomerbypass hebben?
Op koele zomernachten kan deze bypass de verse buitenlucht langs de warmtewisselaar leiden, zodat de afgevoerde binnenlucht haar warmte niet overdraagt. Dit kan helpen om de woning af te koelen, maar werkt niet hetzelfde als airconditioning.
Frisse lucht zonder de warmte zomaar kwijt te raken
Balansventilatie brengt comfort, luchtkwaliteit en energiezuinigheid bij elkaar. Het systeem werkt echter alleen goed wanneer het passend is ontworpen, zorgvuldig wordt ingeregeld en regelmatig wordt onderhouden.
Denk je na over nieuwbouw, een grondige verbouwing of verdere verduurzaming van je woning? Neem ventilatie dan vanaf het begin mee in de plannen.
Veelgestelde vragen
Kan balansventilatie ook in één kamer?
Ja. Met een decentrale unit kun je één ruimte voorzien van aanvoer, afvoer en warmteterugwinning. Dit kan bij renovatie praktischer zijn dan een centraal systeem.
Verbruikt balansventilatie stroom?
De ventilatoren gebruiken elektriciteit. Daar staat tegenover dat een WTW-unit warmte uit de afgevoerde lucht hergebruikt, waardoor minder warmte verloren gaat.
Moet balansventilatie altijd aanstaan?
Ja, normaal gesproken blijft het systeem continu ingeschakeld. Alleen bij onderhoud of een noodsituatie waarbij de overheid adviseert ramen en deuren te sluiten, kan uitschakelen nodig zijn.
Werkt balansventilatie ook tegen vocht?
Het systeem voert vochtige lucht af, vooral uit badkamer en keuken.
Kan balansventilatie zelf bepalen wanneer extra lucht nodig is?
Moderne systemen kunnen worden uitgerust met sensoren. Deze meten bijvoorbeeld het CO₂-gehalte of de hoeveelheid vocht in de lucht.
Zijn er veel mensen in de woonkamer of wordt er gedoucht? Dan kan het systeem automatisch harder gaan werken. Zodra de luchtkwaliteit weer verbetert, schakelt het terug.
Dat wordt vraaggestuurde ventilatie genoemd. Je ventileert dan extra wanneer het nodig is, zonder dat het systeem voortdurend op de hoogste stand staat.
Is balansventilatie alleen geschikt voor nieuwbouw?
Centrale balansventilatie wordt vooral toegepast bij nieuwbouw. De luchtkanalen kunnen dan direct in vloeren, plafonds en wanden worden verwerkt. Dat voorkomt zichtbare buizen en maakt het eenvoudiger om alle ruimtes goed te bereiken.
In een bestaande woning kan centrale balansventilatie ook, maar daarvoor is vaak een flinke verbouwing nodig. Er moeten immers kanalen door verschillende ruimtes worden aangelegd.
Een alternatief is lokale of decentrale balansventilatie. Hierbij krijgt één ruimte een eigen ventilatie-unit in de buitenmuur. Zo kun je bijvoorbeeld de woonkamer of slaapkamer ventileren zonder een compleet kanalensysteem door het huis aan te leggen.
Welke oplossing mogelijk is, hangt af van de indeling, isolatie en technische ruimte in de woning.
Maakt balansventilatie geluid?
Een goed ontworpen en ingeregeld systeem hoort niet storend aanwezig te zijn. Toch kunnen bewoners last krijgen van geluid als de installatie niet goed is geplaatst, de kanalen te klein zijn, filters vervuild raken of het systeem voortdurend op een hoge stand moet draaien.
Zet het systeem bij overlast niet zomaar uit. Laat eerst onderzoeken waar het geluid vandaan komt. Vaak kan onderhoud, een andere instelling of een technische aanpassing het probleem oplossen.
Ontdek meer op Bouwplan
Vraag van de week
Hoe vang ik regenwater op en wat is slim voor mijn tuin?
Na een lange droge periode zijn we dolblij als het eindelijk regent, maar nog geen maand later mopperen we omdat
Zo werkt het
Huis bezichtigen? Kijk verder dan de eerste indruk
Een lichte woonkamer, een fijne keuken of een tuin waar je jezelf al ziet zitten: bij een bezichtiging merk je
Hoe werkt balansventilatie?
Zodra het buiten kouder wordt, blijven ramen en deuren vaker dicht. Logisch, want je wilt de warmte binnenhouden. Maar ondertussenZo werkt een warmtepomp
Een apparaat dat zelfs op een koude winterdag warmte uit de buitenlucht haalt en daarmee je huis verwarmt. Het klinkt
De woning van morgen
Kan wonen in hout bijdragen aan je gezondheid?
Bij houtbouw denken we al snel aan duurzaamheid. Hout slaat CO₂ op, is hernieuwbaar en kan een alternatief vormen voor
Blunders in de bouw
Alles strak gestuct… en dan alsnog een los snoer naar je tv
“Je hebt maanden nagedacht over de perfecte vloer, de juiste kleur op de muur en een prachtige cinewall. Maar zodra
